Sluitertijd bepaalt wel of geen onscherpte

De groene ‘Hondekop’, bij kenners bekend als de Mat ’54, daterend uit 1962. Bij het maken van foto’s op een baanvak buiten de stations, kan ik erop rekenen dat de snelheid van een dergelijke trein hoog zal zijn (foto: Richard Helwig).

Het nadeel van snel voorbij rijdende treinen is de bewegingsonscherpte die kan optreden. Om dat te voorkomen is een juiste afstemming van de sluitertijd een afdoende oplossing. Maar een beperkte onscherpte in het bewegende onderwerp kan ook best passend zijn. Het benadrukt de beweging, terwijl de omgeving ondertussen wel scherp blijft.

Soms rijdt er treinmaterieel door ons land uit vroeger tijden. Zoals de groene ‘Hondekop’, bij kenners bekend als de Mat ’54, daterend uit 1962. In de jaren zeventig wordt deze onder de belangrijkste treinen van het intercitynetwerk gerekend. De NS386 is in het jaar 1996 uit de dienstregeling gehaald, en staat nu in het Spoorwegmuseum. En als ik weet wanneer er weer een dergelijke trein voor heel even door Nederland rijdt en ik ben in de gelegenheid, probeer ik hem vast te leggen. Het zoeken naar een geschikt fotoplekje kan wat tijd kosten. Want dwars door slootjes lopen en over hekken springen is nu eenmaal geen optie. Het is langzamerhand een sport geworden om zo dicht mogelijk bij het spoor te komen. Alles uiteraard binnen de kaders van waar personen zich mogen bevinden.

Wanneer ik voor een te lange sluitertijd (belichtingstijd) kies, ontstaat een bewegingsonscherpte. Dat is vooraf misschien wat lastig te beoordelen. Bij het maken van foto’s op een baanvak buiten de stations, kan ik erop rekenen dat de snelheid van een dergelijke trein hoog zal zijn. En ligt de keuze van een korte sluitertijd meer voor de hand. Als een trein langzaam vertrekt vanaf een station, zal met de basisinstellingen de scherpte meestal correct zijn. Mits onder voldoende lichtomstandigheden. Is dat niet het geval, dan is het werken met een statief een optie. Al valt daarmee niet zo snel te zwenken dan wanneer er vanuit de losse hand wordt gefotografeerd. Kortom, een goede voorbereiding is belangrijk om een gewenst resultaat te bereiken.